ეს მოხდა ჩვეულებრივ პარასკევს საღამოს, როდესაც გზატკეცილი თითქმის ქალაქამდე მანქანებით იყო გადაჭედილი. ხალხი ნერვიულობდა, უსმენდა რადიოს, წერდა შეტყობინებებს და ოცნებობდა სახლში დაბრუნებაზე. ვერავინ წარმოიდგენდა, რომ ასობით ადამიანის თვალწინ მოხდებოდა ისეთი რამ, რაც მოგვიანებით მთელი ქვეყნის სალაპარაკო თემა გახდებოდა.
ჯერ მგზავრებმა ტყეში მოძრაობა შენიშნეს – უცნაური, თითქოს მუქი ჩრდილები ფიჭვებს შორის დაფრინავდნენ. შემდეგ ყრუ, ვიბრაციული ღრიალი გაისმა. რამდენიმე წამის შემდეგ კი დათვები გზატკეცილზე გამოვარდნენ. არა ერთი. არა ორი. არამედ მთელი ხროვა – სულ მცირე ორი ათეული ცხოველი.
ისინი ტყიდან თითქმის ერთდროულად გამოვარდნენ, ისე მოულოდნელად და ძლიერად, რომ რამდენიმე მანქანა კინაღამ შეეჯახა ერთმანეთს. ხალხი ყვიროდა, მუხრუჭები ჭრიალებდა, ვიღაცამ თავი საქარე მინაზე დაარტყა. ვერავინ მიხვდა, რა ხდებოდა. დათვები კი არცერთ მანქანას არ უყურებდნენ – ისინი უბრალოდ წინ მიიწევდნენ, თითქოს გზატკეცილი მხოლოდ დაბრკოლება ყოფილიყო.
ცხოველები ერთი მიმართულებით მოძრაობდნენ, თითქოს უხილავ ხაზზე გადიოდნენ. ისინი ყურადღებას არ აქცევდნენ ფარებს, სიგნალებს ან ყვირილს.
როდესაც გზა გადაუღობეს, ისინი უბრალოდ გადაწიეს ბამპერები. და ამ მომენტში ხალხმა დაიწყო იმის გაგება, რომ დათვები არ ესხმოდნენ თავს – დათვები გარბოდნენ. მაგრამ რისგან?
გამვლელმა მძღოლებმა ფანჯრებიდან გადახრა დაიწყეს. ერთ-ერთმა მათგანმა დაიყვირა:
„შეხედეთ ტყეს! კვამლი ამოდის!“
და მართლაც: ხეებს ზემოთ უცნაური, მუქი კვამლი ამოდიოდა, მძიმე, როგორც სველი შეშა, მაგრამ მეტალის ელფერით. ჩიტები გორაკებად ამოდიოდნენ ბუჩქებიდან. პატარა ცხოველები ხეებს შორის დაფრინავდნენ. მაგრამ მხოლოდ დათვები ბედავდნენ ღია გზაზე გამოსვლას.
რამდენიმე წამის შემდეგ ხალხმა გაიგო რაღაც, რამაც ბევრი გააჩუმა – ბავშვებიც კი, რომლებიც შიშისგან ტიროდნენ. ტყის სიღრმიდან დაბალი, უწყვეტი ღრიალი გამოდიოდა, როგორც შორეული ზვავის ან მიწისქვეშა მომუშავე უზარმაზარი მანქანის ხმა.
მაგისტრალი თითქოს დაძაბულობით იყო დაფარული. ათობით ადამიანი გაიყინა მანქანებში, არ იცოდა რა ხდებოდა. და შემდეგ ერთი დათვი – უზარმაზარი, ყველაზე დიდი – მოულოდნელად გაჩერდა გზის შუაგულში. მან თავი ასწია, ხმამაღლა ჩაისუნთქა და იმდენად ხმამაღლა ღრიალი ამოუშვა, რომ ვიბრაციამ ასობით მეტრის რადიუსში ყველა მანქანაში გაისმა.
თითქოს ვიღაცას აფრთხილებდა. ან რაღაცის ჩახშობას ცდილობდა. ხალხმა უეცრად შუქი შენიშნა. ტყეში. სადაც ერთი წამის წინ მხოლოდ მუქი ხის ტოტები იყო. მაგრამ ეს არ იყო ქუჩის ფარნები. არც მანქანები. არც სახანძრო მანქანები. შუქი ნარინჯისფერ-წითელი იყო, პულსირებადი, თითქოს ხეებს შორის რაღაც ცხელი მოედინებოდა. და კვამლი უფრო სქელი, უფრო მკვრივი, უფრო შავი გახდა.
ვიღაცამ დაიყვირა:
„ეს ხანძარი არ არის! მიწა იწვის!“
და ის სიმართლისგან შორს არ იყო.
რაღაც მართლაც ხდებოდა ტყის სიღრმეში: მიწა იბზარებოდა, ბზარებიდან წითელი შუქი გამოდიოდა და ნიადაგი თითქოს გამდნარი ლითონივით მიედინებოდა. ეს იყო მიწისქვეშა ნაპრალი, რომელიც ძლიერი რყევით გაიხსნა, რომელიც მანქანებში მყოფ ადამიანებს არ უგრძვნიათ. დათვები გახურებული ბზარებიდან, ტყის ქვეშ გაჩენილი გააფთრებული მიწიდან გარბოდნენ.
ისინი იქით გარბოდნენ, სადაც ხანძარი არ იყო. სადაც ხალხი გააგრძელებდა მოძრაობას… ცხოველები რომ არ გადაეკეტათ გზა. როდესაც ბოლო დათვმა გზატკეცილი გადაკვეთა და სიბნელეში გაუჩინარდა, ტყეში მიწა ისევ შეირყა. გზატკეცილიც ოდნავ შეირყა – მანქანები თითქმის შეუმჩნევლად ირწეოდნენ. ხალხი გაოგნებული იდგა და ბნელ ტყეს უყურებდა, საიდანაც ცოტა ხნის წინ ცეცხლის ნაპრალებმა გაიელვა.
და მხოლოდ მაშინ მიხვდა ყველა: გზა დათვებს რომ არ გადაეკეტათ, ასობით მანქანა პირდაპირ ამ მიმართულებით გააგრძელებდა მოძრაობას – ნაპრალისკენ, რომელიც რამდენიმე წუთში გზატკეცილზე გავრცელდებოდა. დათვებმა არ შეუტიეს. დათვებმა გადაარჩინეს ისინი.
უძველესმა და ძლიერმა ინსტინქტმა ცხოველები უსაფრთხო ადგილას მიიყვანა – და შემთხვევით, ადამიანები სიკვდილისგან იხსნა. მოგვიანებით, როდესაც მაშველები ადგილზე მივიდნენ და მიწისქვეშა ნაპრალის შედეგები დაინახეს, უბრალოდ მხრები აიჩეჩეს:
„ცხოველები რომ არა… დაღუპულთა რიცხვი უზარმაზარი იქნებოდა“.
შემდეგ ერთ-ერთმა მძღოლმა წარმოთქვა ფრაზა, რომელიც მოგვიანებით ახალ ამბებში ციტირებული იყო:
„ისინი გზატკეცილზე არა იმისთვის გაიქცნენ, რომ შეგვეშინებინა…
არამედ იმისთვის, რომ არ წავსულიყავით იქ, სადაც ახლა არავის აქვს უფლება წავიდეს — დათვებსაც კი“.
