კოლექციონერმა მთელი ცხოვრება იშვიათი ნახატების შეგროვებას მიუძღვნა. არა მილიონობით, არა მუზეუმის შედევრები, არამედ ნაკლებად ცნობილი მხატვრების ნამუშევრები, რომლებიც განსაკუთრებულს შეიცავდა: სინათლეს, სუნთქვას, სულს. ის მათ ძველ სახლში ინახავდა, ოთახში, სადაც მხოლოდ ის შედიოდა.
ყოველ კვირას მტვერს წმენდდა, ჩარჩოებს ამოწმებდა, ფუნჯის შტრიხებს აღფრთოვანებდა. ეს მისი მშვიდი სიხარული იყო.
მაგრამ ერთ დილით შევიდა – და გაიყინა. ცარიელი კედლები. ყველა ნახატი გამქრალიყო. არც შეღწევის კვალი იყო, არც გატეხილი მინა. მხოლოდ ძლივს შესამჩნევი ნაკაწრი იატაკზე. პოლიცია გამოიძახეს, ექსპერტები მოვიდნენ, მაგრამ ვერავინ მიხვდა, როგორ ამოიღეს თითქმის ოცი ნახატი, ძველი ჩარჩო და ყუთი ერთი კვალის გარეშე.
კოლექციონერი სახლში დაბნეულივით დახეტიალობდა. არა იმიტომ, რომ ძვირი ღირდა – არა. მან დაკარგა ის, რასაც მთელი ცხოვრება აგროვებდა. პოლიციამ ყველა დაკითხა: მეზობლები, კურიერები, მებაღე, დამლაგებელიც კი. ვერავინ ვერაფერი დაინახა. მაგრამ მესამე დღეს ერთ-ერთმა ოფიცერმა შენიშნა:
„ეზოში კამერები გაქვთ. რატომ არ შეამოწმეთ არქივი?“
კოლექციონერი გაფითრდა. დიდი ხნის წინ დაავიწყდა ისინი – კამერები იქ „საჩვენებლად“ იდგა, ყოველი შემთხვევისთვის. ჩანაწერები ჩართეს. ორი საათი სქროლვა – არაფერი. სამი საათი – არაფერი. ოთხი საათი – და უცებ: ჩრდილი.
არც ადამიანი. არც ძაღლი. ფანჯარასთან რაღაც ციმციმებდა, თითქოს პატარა ფიგურა იყო გახვეული რაღაც ბნელში.
ხუთი წამი – და ის გაქრა.
„კაპიუშონი?“ შესთავაზა ოფიცერმა.
„ან მოსასხამი“, თქვა მეორემ.
მაგრამ კოლექციონერმა არ უპასუხა – რაღაც გაახსენდა.
ცარიელ გალერეაში დაბრუნებისას კედელს გახედა. შპალერზე ერთ ადგილას ძლივს შესამჩნევი ანაბეჭდი დარჩა – პატარა, თხელი, თითქოს მსუბუქი თითებისგან.
„ძალიან პატარა ხელი ზრდასრული კაცისთვის…“ გაიფიქრა მან.
და შემდეგ ეს გაახსენდა. ერთი წლის წინ, ცოლის გარდაცვალების შემდეგ, მან დისშვილს გუვერნანტი დაიქირავა, რომელიც ხანდახან სტუმრობდა მათ. გოგონას უყვარდა ხატვა, ფუნჯებს ატარებდა და საათობით შეეძლო ნახატების წინ ჯდომა, თითქოს მათთან საუბრობდა.
ის მოულოდნელად გავიდა ოთახიდან. დერეფანში ჩემოდანი იდგა – პატარა, ვარდისფერი, დავიწყებული. დაიხარა, გახსნა და შიგნით… არა ნახატები, არამედ ათობით ბავშვის ნახატი იპოვა. იგივე თემები, იგივე სურათები, იგივე ფერები – როგორც მოპარულ ნამუშევრებში.
და სულ ბოლოში, აკურატულად დაკეცილი ფურცელი:
„ნამდვილებს დავაბრუნებ. მხოლოდ მათი გადაწერა მომიწია. სილამაზის დაკარგვაზე საშინელი არაფერია“.
კოლექციონერმა გული იგრძნო. მან ფურცელი ასწია – და მის ქვეშ პატარა გასაღები იდო. ძველი სხვენის გასაღები. სხვენი, რომელშიც დიდი ხანია არ გამოუყენებია. სხვენი, რომელშიც მრავალი წლის განმავლობაში არავინ შესულა. კიბეებზე ავიდა, ფანარი ჩართო, გასაღები საკეტში ჩაყო – და კარი ნელა გაიღო.
იატაკზე გადაბრუნებული ყუთები ეყარა. ჰაერში მტვრის სუნი ტრიალებდა. და იქ, მკრთალ შუქზე, მან დაინახა… მაგრამ ვერავის ეტყოდა, ზუსტად რა დაინახა დერეფნის ბოლოს — ან რატომ იდგა იქ ამდენ ხანს და ყოყმანობდა წინ გადადგმული ნაბიჯის გადადგმაზე.
