ჩვენს ქუჩაზე ყველა იცნობდა ბელას, ჩემს პატარა ნაცრისფერ ტაბი კატას. ის ისეთი კატა იყო, რომელიც მეზობლების ეზოებში დახეტიალობდა, მანქანების სახურავებზე აძვრებოდა და ყველას რძით სავსე თეფშით აჯადოებდა. მაგრამ ერთ დღეს გაქრა. არც თათების კვალი, არც კნავილი, არც კვალი. მე იქაურობა ფლაერებით ვფარავდი, ყოველ ღამე კვარტალებში დავდიოდი, მის სახელს ვიძახდი და ვერანდაზე მის საყვარელ საბანსაც კი ვტოვებდი. კვირები გავიდა და იმედი დავკარგე.
შემდეგ, ისევე მოულოდნელად, როგორც წავიდა, გამთენიისას ბელა ჩემს კართან გამოჩნდა – უფრო გამხდარი, მაგრამ თვალებში უცნაური ბზინვარებით. ის ახლახან არ დაბრუნებულა. ის განსხვავებული იყო.
თავიდან ეს შეუმჩნევლად ხდებოდა. ის ჩვეულებრივ საკვებზე უარს ამბობდა და უპირატესობას ანიჭებდა შემწვარი ხორცის ნარჩენებს, რომლებსაც აქამდე არასდროს შეხებია. საათობით იჯდა ფანჯარასთან და ჩვენი უბნის უკან ტყეს გაჰყურებდა. და ყველაზე უცნაური ის იყო, რომ პატარა ტყავის ჩანთა ედო კისერზე თავისუფლად შეკრული. ვიღაცამ იქ დადო.
ხელები მიკანკალებდა, როცა თოკი გავხსენი. შიგნით დაკეცილი ფურცელი იდო, ასაკისგან გაყვითლებული, არაინგლისური ხელწერით დაფარული. დამწერლობა ძველი, უცნაური, თითქმის უძველესი ჩანდა. მასთან ერთად ერთი სპილენძის გასაღები იდო – პატარა, ცივი და უცნაურად მძიმე.
მეგონა, რომ ეს ხუმრობა უნდა ყოფილიყო, შესაძლოა რომელიმე ქუჩაში მცხოვრები ბავშვისგან. მაგრამ ბელა ამ ჩანთას უყურადღებოდ არ ტოვებდა. ის იცავდა მას და ყველას, ვინც ძალიან ახლოს მოვიდოდა, თათებს უსვამდა, თითქოს მისი იყო დასაცავად.
ცნობისმოყვარეობამ შემიპყრო. ვიკითხე, მეზობლებს ვაჩვენე წერილი, ინტერნეტშიც კი გამოვაქვეყნე, მაგრამ ვერავინ შეძლო ენის იდენტიფიცირება. შემდეგ ადგილობრივ ბიბლიოთეკაში ერთმა ხანდაზმულმა კაცმა შეხედა მას და გაფითრდა. მან ჩურჩულით თქვა, რომ ეს დიალექტი ჰგავდა საუკუნეების წინ რეგიონში მოსახლეების მიერ გამოყენებულ დიალექტს – რაღაც, რაც დაკავშირებული იყო დამალულ საკარმიდამოებსა და დამარხულ რელიქვიებთან.
იმ ღამეს ბელა ისევ გამოძვრა და მეც გავყევი. მან პირდაპირ ტყეში წამიყვანა, უცნაური სიზუსტით მოძრაობდა, თითქოს ზუსტად იცოდა სად წასულიყო. მივაღწიეთ ძველ მუხის ხეს გამხმარი ნაკადულის კალაპოტის კიდეზე და მან მიწაზე თათები დაუქნია. გული ამიჩქარდა, როცა შიშველი ხელებით მიწას ვთხრიდი. ქვეშ ცივი ლითონი ვიგრძენი.
ეს პატარა, ჟანგიანი ზარდახშა იყო, რომლის საკეტიც ზუსტად ბელას ჩანთიდან აღებული გასაღების ფორმის იყო. სუნთქვა შემეკრა, როცა საკეტი გაიღო. შიგნით ძველი, დროთა განმავლობაში მსხვრევადი წერილები იყო, ლენტით შეკრული დალუქული კონვერტები და მუჭა მონეტები, რომლებიც აქამდე არასდროს მენახა. ეს ვიღაცის დაფარული მემკვიდრეობა იყო, თაობების განმავლობაში ხელუხლებელი.
ბელამ ფეხზე ხელი მომადო და კნავილი ამოიხვნეშა, თითქოს კმაყოფილი იყო. მაშინ მივხვდი, რომ ის უბრალოდ არ დაბრუნებულა – ის ამ საიდუმლოს სახლში მოსატანად იყო არჩეული.
მე დღემდე ვინახავ ზარდახშას და მიუხედავად იმისა, რომ ბოლომდე არ მესმის ამ წერილებში მოცემული სიტყვები, ვიცი, რომ ისინი დიდი ხნის წინ წასული ადამიანების ისტორიებს შეიცავს. და ყოველ ჯერზე, როცა ბელა ჩემს გვერდით იკრიბება, ვფიქრობ, სად წავიდა სინამდვილეში იმ კვირების განმავლობაში – და ვინ, ან რამ ენდო მას საიდუმლოს გამჟღავნება.
